Tết là dịp khó nhất trong năm cho người ăn chay — quán đóng cửa gần hết, mâm cỗ nhà toàn món mặn, và lịch ăn uống dày đặc trong mười ngày. Nhưng chuẩn bị trước thì Tết vẫn nhẹ nhàng.
Quán xá dịp Tết
Phần lớn quán đóng. Thực tế.
Từ hai tám tới mùng ba. Khoảng thời gian.
Có quán đóng tới mùng sáu. Thực tế.
Vài quán mở xuyên Tết. Ghi nhận.
Thường là quán lớn. Đặc điểm.
Giá cao hơn ngày thường. Cảnh báo.
Phụ thu Tết là bình thường. Ghi nhận.
Bếp chùa vẫn nấu. Thuận lợi.
Nhất là mùng một. Chi tiết.
Hỏi lịch quán từ trước Tết. Việc cần.
Ghi lại vài quán mở. Việc cần.
Danh sách đó dùng mỗi năm. Lợi ích.
Hỏi lịch nghỉ Tết của quán quen từ trước hai tuần và ghi lại quán nào mở xuyên Tết. Danh sách đó dùng được mỗi năm vì quán thường giữ nguyên lịch nghỉ qua các năm.
Quán mở xuyên Tết thường phụ thu và giá cao hơn, đó là chuyện bình thường. Người ta bỏ Tết của mình để bán, nên phụ thu là hợp lý chứ không phải chặt chém.
Đặt mâm cỗ chay
Nhiều quán nhận đặt. Dịch vụ.
Kể cả quán đóng cửa Tết. Ghi nhận.
Họ nấu trước rồi giao. Cơ chế.
Đặt trước cả tuần. Thời gian.
Có nơi cần hai tuần. Ghi nhận.
Hỏi mâm gồm những gì. Việc cần.
Và mấy người ăn. Việc cần.
Hỏi cách bảo quản. Việc cần.
Món nào hâm được. Chi tiết.
Món nào ăn ngay. Chi tiết.
Hỏi giao giờ nào. Việc cần.
Đặt cọc là bình thường. Ghi nhận.
Đặt mâm cỗ chay trước cả tuần vì bếp nhận số lượng có hạn rồi ngừng nhận. Hỏi rõ mâm gồm gì, cho mấy người, giao giờ nào và món nào hâm lại được.
Nhiều quán đóng cửa ăn Tết nhưng vẫn nhận đặt cỗ giao trước, hỏi là biết. Đó là cách vừa có mâm tươm tất vừa không phải nấu giữa những ngày bận rộn nhất năm.
Món Tết chay
Bánh chưng chay. Món.
Nhân đỗ xanh không thịt. Chi tiết.
Khổ qua nhồi chay. Món.
Nhồi nấm và đậu hũ. Chi tiết.
Thịt kho hột vịt chay. Món.
Dùng đậu hũ và nấm. Chi tiết.
Củ kiệu và dưa món. Món.
Vốn đã là chay. Ghi nhận.
Nhưng hỏi có mắm không. Cảnh báo.
Giò chay. Món.
Chè kho và mứt. Tráng miệng.
Mứt thì gần như luôn chay. Ghi nhận.
Củ kiệu và dưa món vốn là món chay nhưng nhiều nhà ngâm với nước mắm. Hỏi trước nếu là đồ nhà người khác làm, đó là chỗ hay lọt vào dịp Tết.
Bánh chưng chay nhân đỗ xanh không thịt là món dễ nhất để có trong nhà dịp Tết. Nhiều chỗ gói sẵn bán, hoặc nhờ nhà gói riêng vài cái khi cả nhà gói bánh.
Xoay trong bữa cơm Tết nhà
Mâm cỗ Tết theo lệ nhà. Bối cảnh.
Đừng đòi đổi. Nguyên tắc.
Nấu thêm vài món chay. Cách làm.
Đặt lên mâm chung. Cách làm.
Ai ăn cũng được. Lợi ích.
Nấu trước vài ngày. Chiến lược.
Món kho để được lâu. Chi tiết.
Tết bận nên nấu sẵn. Lý do.
Đi chúc Tết thì ăn nhẹ trước. Chiến lược.
Nhà nào cũng mời ăn. Bối cảnh.
Nhận mứt và trà là đủ. Cách từ chối nhẹ.
Không cần giải thích dài. Nguyên tắc.
Nấu sẵn vài món chay để được lâu từ trước Tết rồi đặt lên mâm chung mỗi bữa. Tết bận nên nấu trước là cách duy nhất chạy được, và món kho để cả tuần vẫn ngon.
Đi chúc Tết thì ăn nhẹ trước ở nhà, tới nơi nhận mứt và trà là đủ lịch sự. Không cần giải thích dài giữa đám đông, và chủ nhà cũng không để ý ai ăn gì trong ngày Tết.
Các dịp lễ khác trong năm
Lễ Vu Lan tháng bảy. Dịp.
Rất đông ở quán chay. Đặc điểm.
Nhiều người ăn chay cả tháng. Ghi nhận.
Lễ Phật Đản tháng tư. Dịp.
Chùa có bếp mở. Chi tiết.
Tháng bảy âm nhiều người ăn chay. Ghi nhận.
Quán đông cả tháng. Hệ quả.
Đặt trước vào các dịp đó. Nguyên tắc.
Giỗ chạp trong nhà. Dịp riêng.
Nhiều nhà làm cỗ chay. Ghi nhận.
Hỏi trước để chuẩn bị. Việc cần.
Lịch âm giúp dự đoán. Mẹo.
Xem lịch âm đầu năm và đánh dấu các dịp đông để đặt trước, đó là mẹo đơn giản mà hiệu quả. Vu Lan, Phật Đản và tháng bảy âm là ba khoảng quán chay đông nhất ngoài rằm mùng một.
Tháng bảy âm lịch nhiều người ăn chay cả tháng nên quán đông suốt chứ không chỉ hai ngày. Biết trước thì bạn đi sớm hoặc đặt trước, đừng để tới nơi mới thấy hết chỗ.
Ngày Tết thì mua sẵn đồ khô trước vì chợ nghỉ mấy ngày và siêu thị cũng đóng cửa. Nấm khô, măng khô, đậu hũ ky và mì chay để được lâu, đó là thứ cứu bữa trong mấy ngày chợ chưa họp lại.
Nói trước với nhà rằng mình vẫn ăn chay trong Tết để người nấu còn liệu. Nói sát ngày là người ta đã đi chợ và lên thực đơn xong, lúc đó thêm việc cho họ là không phải.
Đừng để chuyện ăn uống thành cớ cho tranh luận trong mấy ngày Tết. Cả năm gặp nhau có mấy hôm, và không ai nhớ mình ăn gì nhưng ai cũng nhớ bữa đó có vui hay không.
