Đánh giá trên mạng là công cụ hữu ích nhưng nó lệch theo những cách có thể đoán trước. Với quán chay thì lệch còn rõ hơn vì người đánh giá đến từ hai nhóm rất khác nhau và họ chấm theo hai thước đo khác nhau.
Hai nhóm người đánh giá
Người ăn chay thường xuyên. Nhóm một.
Chấm theo vị và giá. Thước đo.
So với quán chay khác. Mốc so.
Người ăn chay thỉnh thoảng. Nhóm hai.
Chấm theo món có giống món mặn không. Thước đo.
So với món mặn. Mốc so.
Hai thước đo khác hẳn. Nhấn mạnh.
Cùng một quán ra hai điểm. Hệ quả.
Đọc nội dung để biết người viết thuộc nhóm nào. Cách xử lý.
Chê nhạt là thường của nhóm hai. Ví dụ.
Khen giá tốt là thường của nhóm một. Ví dụ.
Chọn nhóm giống mình mà đọc. Kết luận.
Đọc nội dung đánh giá để biết người viết ăn chay thường xuyên hay chỉ thỉnh thoảng. Hai nhóm chấm theo hai thước đo khác hẳn, và điểm trung bình trộn cả hai thì không nói lên gì.
Nếu bạn ăn chay hàng ngày thì đánh giá của người ăn chay hàng ngày đáng tin hơn nhiều. Người thỉnh thoảng mới ăn hay chê nhạt, mà nhạt với họ có khi lại vừa với bạn.
Điểm số nói gì và không nói gì
Đừng chỉ nhìn điểm trung bình. Nguyên tắc.
Nhìn số lượt đánh giá. Việc cần.
Năm sao với mười lượt thì yếu. Ví dụ.
Bốn sao với năm trăm lượt thì mạnh. Ví dụ.
Nhìn phân bố điểm. Việc cần.
Toàn năm sao và một sao là đáng ngờ. Dấu hiệu.
Phân bố tự nhiên có nhiều bốn sao. Đối chiếu.
Nhìn ngày đánh giá. Việc cần.
Đánh giá cũ hai năm thì bỏ qua. Nguyên tắc.
Quán đổi bếp là đổi hết. Lý do.
Đọc năm đánh giá mới nhất. Cách làm.
Hơn là đọc điểm trung bình. Đối chiếu.
Đọc năm đánh giá mới nhất có ích hơn nhìn điểm trung bình của cả trăm lượt. Quán đổi bếp hoặc đổi chủ là chất lượng đổi theo, và điểm trung bình che mất chuyện đó rất lâu.
Phân bố toàn năm sao và một sao mà gần như không có bốn sao là dấu hiệu đáng ngờ. Đánh giá thật thường rải đều, còn phân bố hai cực thường có bàn tay can thiệp từ một phía.
Nhận ra đánh giá không thật
Viết chung chung không chi tiết. Dấu hiệu.
Món ngon, phục vụ tốt, sẽ quay lại. Ví dụ.
Không nhắc tên món nào. Dấu hiệu.
Nhiều đánh giá cùng ngày. Dấu hiệu.
Tài khoản chỉ đánh giá một quán. Dấu hiệu.
Văn phong giống nhau. Dấu hiệu.
Ngược lại đánh giá thật có chi tiết. Đối chiếu.
Nhắc tên món cụ thể. Ví dụ.
Nói cả điểm chưa tốt. Dấu hiệu tin được.
Có ảnh tự chụp. Dấu hiệu tin được.
Đánh giá một sao cũng phải đọc kỹ. Nguyên tắc.
Có thể là đối thủ. Lý do.
Đánh giá nhắc tên món cụ thể và nói cả điểm chưa tốt thì đáng tin hơn đánh giá toàn lời khen chung. Người ăn thật nhớ mình ăn gì, còn đánh giá thuê thì chỉ viết được những câu dùng cho quán nào cũng đúng.
Đọc kỹ cả đánh giá một sao vì có cái là thật, có cái là chuyện cá nhân hoặc là đối thủ. Một sao vì chờ lâu ngày rằm thì khác hẳn một sao vì món có sâu, và hai cái đó không nên đọc như nhau.
Ảnh nói nhiều hơn chữ
Xem ảnh khách chụp. Việc cần.
Bỏ qua ảnh quán đăng. Nguyên tắc.
Ảnh quán đã chỉnh và dàn dựng. Lý do.
Ảnh khách cho thấy đĩa thật. Lợi ích.
Xem lượng món trên đĩa. Kiểm.
Xem bàn ghế phía sau. Kiểm.
Xem quán đông hay vắng. Kiểm.
Ảnh chụp trong nhiều ngày khác nhau. Dấu hiệu tốt.
Chứng tỏ khách đều. Lý do.
Ảnh dồn vào một tuần. Dấu hiệu.
Có thể quán vừa chạy quảng cáo. Giải thích.
Xem ảnh mới nhất trước. Cách làm.
Xem ảnh khách tự chụp chứ đừng xem ảnh quán đăng vì ảnh quán đã chỉnh và dàn dựng. Ảnh điện thoại của khách cho bạn thấy đúng cái đĩa sẽ đặt xuống bàn mình.
Ảnh trải đều nhiều tháng là dấu hiệu quán có khách đều, ảnh dồn vào một tuần thì khác. Dồn vào một tuần thường là quán vừa chạy quảng cáo hoặc vừa khai trương, chưa nói được gì về đường dài.
Dùng đánh giá cho đúng việc
Đánh giá tốt cho việc lọc. Công dụng đúng.
Loại quán tệ rõ ràng. Ví dụ.
Không tốt cho việc chọn quán ngon nhất. Giới hạn.
Vì khẩu vị mỗi người khác. Lý do.
Đánh giá rất tốt cho thông tin cứng. Công dụng đúng.
Giờ mở cửa và giá. Ví dụ.
Có chỗ gửi xe không. Ví dụ.
Có phòng riêng không. Ví dụ.
Những thứ đó không phụ thuộc khẩu vị. Lý do.
Hỏi người quen vẫn hơn. Đề xuất.
Người biết khẩu vị mình. Lý do.
Một lời khuyên bằng mười đánh giá. Đánh giá.
Dùng đánh giá để loại quán tệ và để lấy thông tin cứng như giờ mở cửa hay chỗ gửi xe. Đừng dùng nó để tìm quán ngon nhất vì ngon là chuyện khẩu vị, mà khẩu vị thì không trung bình được.
Một lời khuyên từ người biết khẩu vị của bạn đáng giá hơn mười đánh giá của người lạ. Hỏi bạn bè ăn chay trước khi tra mạng, đó là nguồn tốt nhất mà lại hay bị bỏ qua.
